Zmarł Aleksander Ignacy Toma

ur.w1935r. w Andrychowie

Uczeń i absolwent Państwowego Technikum Sztuk Plastycznych w Bielsku-Białej i Państwowego Ogniska Plastycznego
w Bielsku-Białej. Długoletni instruktor- plastyk w Zakładowym Domu Kultury AZPB „ANDROPOL” w Andrychowie.
Był jednym z najbardziej cenionych pracowników Zakładowego Domu Kultury. Zapisał się w pamięci Andrychowian jako żywiołowy
i bardzo zaangażowany animator kultury działający na terenie miasta i gminy.

W twórczości plastycznej Pana Olka szczególne miejsce zajmowało malarstwo (akwarelowe i olejne).
Wykonywał rysunki, piękne prace piórkiem, parał się grafiką użytkową, fotografią i rzeźbą.
Aleksander Toma brał udział w wielu plenerach i wystawach organizowanych nie tylko przez Grupę Twórców MY,
ale różnorodne instytucje zajmujące się kulturą i sztuką. Z rozrzewnieniem wspominał swoją wystawę w Wenecji.
Jego prace plastyczne znajdują się w kolekcjach prywatnych w kraju oraz na świecie - Austrii, Czechach, Francji,
Holandii, Kanadzie, Niemczech, Rosji, Słowacji, USA, Włoszech, Watykanie).

Za swoją działalność został odznaczony Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi. Przyznano Mu m.in. tytuł Zasłużonego Działacza Kultury.

Był jednym ze współorganizatorów Grupy Twórców Nieprofesjonalnych MY w 1973r.
Pełnił funkcję opiekuna tej Grupy z ramienia ZDK w latach 1981-1992.

Jego pasją była nie tylko sztuka, ale taniec, aktorstwo i historia, szczególnie historia regionalna.
Był znanym kolekcjonerem, numizmatykiem i filatelistą. Brał udział w wielu wystawach filatelistycznych i numizmatycznych,
krajowych i zagranicznych, zdobywając nagrody i medale. Zaprojektował mnóstwo medali pamiątkowych, stempli,
odznaczeń okolicznościowych, stempli i datowników pocztowych, kart pocztowych i kopert.
Interesował się heraldyką, co zaowocowało projektowaniem sztandarów czy proporczyków.

Na polu działalności społecznej był doskonale znany jako członek Towarzystwa Miłośników Andrychowa.
Był jednym z inicjatorów powołania Izby Regionalnej w naszym mieście, przez wiele lat pełnił w niej funkcję Kustosza (do 2005 r.).
Pan Aleksander Toma powołał do życia Galerię „Pasja”, która funkcjonowała od 1999 roku przy Izbie Regionalnej.
Był bardzo zaangażowany w działalność ochrony dóbr dziedzictwa regionalnego, szczególnie dorobku historycznego,
ale także artystycznego (plastycznego i literackiego).

W Księdze Pamiątkowej Galerii po jednej z wystaw prac malarskich Pana Olka widnieje wpis:
Wyrazy uznania dla organizatorów galerii Pasja oraz dla Pana Aleksandra Tomy za przepiękne pejzaże!

Cześć Jego Pamięci!

Prezes i członkowie Towarzystwa Miłośników Andrychowa

SPRAWOZDANIE
Towarzystwa Miłośników Andrychowa za rok 2010.

Towarzystwo Miłośników Andrychowa istnieje od 1976 roku.
Jego działalność to wspieranie i organizowanie różnorodnych działań związanych
z dziedzictwem kulturowym andrychowszczyzny.
Jednym z ważniejszych przedsięwzięć TMA jest prowadzenie Izby Regionalnej
Ziemi Andrychowskiej. Wszystko co w niej zgromadzono i można oglądać powstało
dzięki ofiarności mieszkańców Gminy Andrychów , którzy przekazują przedmioty
i dokumenty stanowiące ogromną wartość historyczną i pamiątkarską.
Izbę odwiedzają coraz liczniejsze grupy uczestników.
Coraz częściej gościmy turystów z kraju i zagranicy.
Z materiałów, opracowań historycznych i biblioteczki korzystają studenci
i nauczyciele poszukujący wiedzy historycznej o mieście, materiałów do
prac dyplomowych i różnych publikacji. Izba zajmuje się także
archiwizacją zbiorów, dokumentów i fotografii.

W latach 2009- 2010 dokonaliśmy archiwizacji fotografii starego Andrychowa

w zakresie zdarzeń i ludzi znajdujących się na nich.
Negatywy dotyczące historii naszej gminy uzyskaliśmy z Archiwum
w Oświęcimiu, zaś opracowanie ich dla naszych potrzeb dokonało Archiwum
na Wawelu w Krakowie.

Od roku 2005 organizujemy wystawy z cyklu „Moja Mała Ojczyzna”.
Są one poświęcone historii andrychowskiego rzemiosła XVIII,XIX i XX wieku.
Na ten cel pozyskiwaliśmy fundusze uczestnicząc w zadaniach ogłaszanych przez
Burmistrza Andrychowa i życzliwych sponsorów.

Towarzystwo Miłośników Andrychowa nawiązuje współpracę z różnymi
instytucjami, organizacjami społecznymi, szkołami, a także indywidualnymi
mieszkańcami, którzy stają się wolontariuszami w naszych działaniach.
Ma to na celu angażowanie coraz liczniejszej grupy mieszkańców do
działania na rzecz swojego miasta, do poznawania jego przeszłości, kultury, tradycji

i dziedzictwa.

1.      W 2010 roku TMA było partnerem „ Rajdu po Beskidzie Małym”
organizowanym przez Zespół Szkół nr 1 .

2.       Byliśmy partnerem akcji- obchodów 100- lecia ZHP organizowanego
przez Hufiec ZHP Andrychów.
Uczestnicy „Dnia Harcerskiego” mogli wziąć udział w warsztatach ,
oglądnąć wystawę kronik. W  Izbie spotkali się harcerze różnych pokoleń.

3.      W ramach projektu „ Na tropie Solidarności Podbeskidzia- Andrychów
 –Pamiętamy” Liceum Ogólnokształcące w Andrychowie wraz z TMA
 zorganizowało „ Bieg po historii Andrychowa”-Spacer ścieżką  Solidarni

w Andrychowie”.
W Izbie zorganizowano wystawę „ Pamiątki Andrychowskiej Solidarności”.

4. Członek Towarzystwa pan Jan Zieliński wraz  z panem Wojciechem Blochem

     są zwycięzcami konkursu „Zielona lekcja” i twórcami ścieżki edukacyjnej,

     która obejmuje 7 tablic edukacyjno- -przyrodniczych. Ustawione są one

     wzdłuż rzeki Wieprzówki na odcinku od  Sułkowic do Rzyk. Przy tablicach

     ustawiono drewniane ławeczki i ławostoły. Wszystkie elementy ścieżki stały

      się własnością TMA. Ich wartość wynosi 25 tys. zł.

5.      W roku 2010 kontynuując serię wystaw z cyklu „Moja Mała Ojczyzna”
TMA zorganizowało  kolejną wystawę „Tradycje Ruchu Spółdzielczego

Gminy Andrychów i Wieprz”. Współorganizatorami tej wystawy były :

Bank Spółdzielczy w Andrychowie, Andrychowska Spółdzielnia Mieszka-

niowa, Powszechna Spółdzielnia Spożywców „Społem” w Andrychowie,

Małopolska Spółdzielnia Handlowa „WIZAN” oraz Spółdzielnia Mleczar-

ska w Wieprzu.
Wystawę poprzedził konkurs rysunkowy „Moje osiedle ASM” i konkurs
ankiet i wywiadów pod tytułem „Zapytaj babci, zapytaj dziadka jak to
drzewiej bywało”. Spośród wielu ciekawych prac wybrano i nagrodzono
10 najlepszych.

6.      Najważniejszą i największą imprezą 2010 roku zorganizowaną przez TMA
był Międzyszkolny Turniej Gry Ekonomiczno Historycznej „ Chłopska

Szkoła Biznesu” o puchar drelicharza z Andrychowa. Z historią drelicharza

i jego rysunkiem autorstwa Kajetana Wawrzyńca Kielisińskiego z pierwszej 

połowy XIX wieku można zapoznać się w Izbie. Zapraszamy.

Wspomnianą grę opracował zespół z Małopolskiego Instytutu Kultury

w Krakowie, z którym TMA współpracuje od 2007 roku.. Inspiracją dla

powstania gry była niezwykła historia społeczno- gospodarcza Andrychowa

w okresie poprzedzającym rewolucję przemysłową. Już w XVIII wieku

chłopi z ośrodka andrychowskiego osiągali sukcesy handlowe na międzyna-

rodową skalę wytwarzając lniane płótna, które sprzedawali w Europie oraz

Azji. Docierali między innymi do Barcelony, Amsterdamu, Stambułu  i Moskwy.
Gra „Chłopska Szkoła Biznesu” została zakwalifikowana do udziału
w 9 Festiwalu Nauki i Sztuki w Toruniu wzbudzając duże zainteresowanie.
Uzyskała też patronat Europejskiego Roku Kreatywności

i Innowacji w kategorii innowacyjnych projektów edukacyjnych.
Obchodom w Polsce ogłoszonym przez Komisję Europejską patronowało
Ministerstwo Edukacji Narodowej, a realizowała Fundacja Rozwoju
Systemu Edukacji.

Grę zaprezentowano na konferencji „EKON- Kultura Społeczności.
Innowacje” zorganizowanej w Krakowie 19 .11. 2009 roku przez
Fundację „Klaster Przemysłów Kultury Czasu Wolnego INRET”

Małopolski Instytut  Kultury uzyskał dofinansowanie na wydanie gry

w ramach programu Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra” ,
Realizowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Towarzystwo Miłośników Andrychowa jest partnerem Instytutu w tym przedmiocie.
Gra oparta na kanwie historii andrychowskiego chłopa- tkacza i handlowca
jest promowana przez Małopolski Instytut Kultury od momentu wydania niemal w całej Polsce wśród różnych grup społecznych. np.:

-doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego

-przedstawicieli środowisk związanych z edukacją i kulturą w Małopolsce

-muzealników w Warszawie i Toruniu

-stowarzyszeń samorządowych Małopolski

-entuzjastów i twórców gier planszowych w Gliwicach i w Krakowie

-uczestników warsztatów edukacyjnych z zakresu przedsiębiorczości dla szkół zawodowych ( Toruń, Skawina)

W styczniu 2011 roku odbył się w Ropczycach (woj. podkarpackie)
powiatowy turniej gry dla szkół średnich.
„Chłopska Szkoła Biznesu” zatacza coraz szersze kręgi.
Szczególnie zainteresowane są szkoły gimnazjalne i ponadgimnazjalne.

W dniu 16.11.2010 roku w Andrychowie odbył się Turniej Gry Ekonomiczno – Historycznej „Chłopska Szkoła Biznesu”
o Puchar Drelicharza z Andrychowa.
W turnieju uczestniczyły wszystkie gimnazja z naszej gminy, szkoły ponadgimnazjalne
i Gimnazjum nr 1 z Wieprza.

Turniej poprzedziły zajęcia zapoznawcze ( tło historyczne, terminy ekonomiczne
i zasady rozgrywek) oraz eliminacje środowiskowe

w poszczególnych szkołach. W czasie 92 godzin zajęć uczestniczyło 1165 uczniów.
Do eliminacji gminnych wytypowano 112 finalistów.

Izba Regionalna Ziemi Anrychowskiej TMA prowadzi systematyczną działalność wystawienniczą. Dni otwarcia:

-          poniedziałki w godz. 10.00- 13.00

-          środy            w godz.  10.00-12.00

-          piątki            w godz. 10.00- 12.00 i  15.00-17.00

Równocześnie dodatkowo, po uprzednim zgłoszeniu i ustaleniu terminu , poza wyznaczonymi dniami
Izba udostępniana jest zorganizowanym grupom .

TMA prowadzi warsztaty edukacyjne ,tematyczne dla zorganizowanych
grup uczestników . Są  to formy stałe ,cieszące się dużym powodzeniem .
Adresowane są do dzieci i młodzieży szkolnej, nawet przedszkolaki
mają tu swoje zajęcia, przystosowane do ich percepcji wiekowej.

Do najpopularniejszych należą :

-„Abecadło z chlebem”

-„Ginące rzemiosła”

-„Jak to ze lnem było”

-„ Chłopska Szkoła Biznesu”

Niezależnie od tego organizatorzy zajęć są otwarci na propozycje nowych form, innych tematów związanych z tradycją, obyczajem   andrychowszczyzny a także zbiorami Izby.

W 2010 Izbę Regionalną Ziemi Andrychowskiej odwiedziła grupa młodzieży
z  włoskiego miasta Priverno,  która była gościem Gimnazjum nr 2.

Zapoznając się z historią naszego regionu wcielili się w rolę andrychowskich
tkaczy. Odwiedzili nas także uczniowie Średniej Odbornej Skoly z Rudnic nad Łabą.
Podjęli próbę tkania na najprostszych krosienkach  . Czesi przybyli  wraz

z uczniami  Zespołu Szkół ZDZ w Andrychowie .
Obie szkoły planują wspólne projekty o tematyce historycznej.

Izbę Regionalną Ziemi Andrychowskiej odwiedzają coraz szersze rzesze
turystów  z polski i zagranicy. Są to grupy i indywidualne osoby.

Wszelkie informacje dotyczące ilości odbytych imprez, odwiedzin wraz
z ilością uczestników  ilustruje dołączona do sprawozdania tabela.

W 2010 roku Sekcja Ochrony Zabytków przy TMA zorganizowała
kwestę na ratowanie zabytkowych nagrobków cmentarza komunalnego
w Andrychowie. Członkowie Towarzystwa Miłośników Andrychowa
wraz z Hufcem Andrychowskich harcerzy są od 2001 roku organizatorami
kwesty w dniu 1 listopada. Kilka lat temu do kwesty dołączyła młodzież
szkół średnich (ZS nr 1 w Andrychowie im. T. Kotarbińskiego
oraz Liceum Ogólnokształcące im. M. Skłodowskiej-Curie).
Pieniądze zebrane podczas kwest przeznaczone są na renowacje zabytkowych
nagrobków cmentarza andrychowskiego, które wykonywane są przez
wykwalifikowanego konserwatora zabytków, bądź firmę konserwatorską.
Akcję wspierają od lat: Poseł na Sejm RP Pan Marek Polak,
aktor - Pan Jan Peszek wraz z żoną Teresą Peszek oraz
dyrekcja i nauczyciele andrychowskich szkół.

Na cmentarzu dwa razy do roku przeprowadzane są prace porządkowe

i konserwatorskie grobów wykazujących szczególne walory historyczne.
Prace wykonuje młodzież szkół średnich wraz z nauczycielami oraz członkami sekcji.

Obecnie trwają  poszukiwania rodziny bądź opiekunów nad nagrobkiem
z odłamanym krzyżem z figurą ukrzyżowanego Jezusa.
Rzeźba ta podobnie jak figura małego Anioła z nagrobka Marii Zielińskiej
wykazuje cechy charakterystyczne dla regionu rzeźby ludowej Podbeskidzia.
Prowadzone są też rozmowy z rodziną zamieszkująca Andrychów,
opiekunami pochówku na kwaterze pierwszej z rzeźbą Chrystusa Miłosiernego

Koszty poniesione w roku 2010 z konta kwesty wyniosły:
55,98zł – sprzątanie wiosenne 58,00zł – sprzątanie jesienne

8667,00zł – prace konserwatorskie nad nagrobkiem Maryi Zielińskiej
 (wkład finansowy rodziny wyniósł 500 zł)

W 2010 roku zebrana suma wyniosła 12363,76 zł plus 82 złote
(koszty poniesione na rzecz opłaty za wydanie zezwolenia). To rekordowa kwesta!

Zamierzenia TMA na rok 2011

1.Organizacja wystawy „Ziemia Andrychowska na zdjęciach Fotografa Alojzego Stuglika w latach 1920-1950”-Temat :architektura, krajobrazy i ludzie.

2. Organizacja Powiatowego Międzyszkolnego Turnieju Gry Ekonomiczno –Historycznej „Chłopska Szkoła Biznesu”

3.Czynne uczestnictwo i inspiracje imprez o charakterze środowiskowym

w których aktywny i twórczy udział będą mieli mieszkańcy gminy.

4.Zachęcanie do ochrony wszelkich pamiątek z przeszłości, przyjmowanie darowizn na stan Izby.

5.Prowadzenie  na bieżąco prac odnowy i konserwacji eksponatów będących

w posiadaniu Izby.

6.Prowadzenie warsztatów edukacyjnych wg potrzeb środowiska.

7. Organizacja kwesty  na renowację zabytków.